حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا جلالی خمینی، مسئول مدرسه علمیه آیت الله جلالی خمینی در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با اشاره به تشریح هدف روزه بر اساس مبانی قرآن، افزود: قرآن کریم هدف روزه را تقوا معرفی میکند؛ تقوا هم به معنای ایمان به خداوند است و هم به این معنا که انسان باور داشته باشد خداوند ناظر بر اعمال اوست. وقتی انسان چنین باوری داشته باشد، طبیعتاً نوعی کنترل بر رفتار و اعمال خود اعمال میکند.
وی ادامه داد: روزه سی روز در سال را شامل میشود، فرصتی برای تمرین خودکنترلی و خودسازی است. در این تمرین، تنها دهان نباید در حالت امساک باشد، بلکه دست، چشم، زبان و گوش نیز باید روزهدار باشند؛ روزه صرفاً به معنای نخوردن و نیاشامیدن نیست، بلکه همه اعضا و جوارح انسان باید در این مسیر قرار بگیرند.
استاد خارج فقه با بیان اینکه روزه و دیگر واجبات دینی در اصل اموری فردی هستند، تصریح کرد: نماز خواندن، ذکر گفتن و روزه گرفتن، رابطهای میان فرد و خداوند است. هیچکس حق ندارد هنگام افطار از روزهدار بپرسد که آیا واقعاً روزه بوده یا نه، یا بخواهد او را مورد بررسی قرار دهد که چیزی وارد معدهاش شده یا خیر. اینها امور فردی است و اگر کسی در این حوزه فردی به موفقیت برسد و بتواند به خودکنترلی دست یابد، این تمرین یکماهه میتواند در ماههای بعد نیز تداوم پیدا کند. از آنجا که انسان موجودی فراموشکار است، سال آینده دوباره این فرصت یکماهه در اختیار او قرار میگیرد تا این تمرین را تجدید کند.
یکی از ویژگیهای روزه دست یافتن به معرفت و نور الهی است
وی یکی از ویژگیهای روزه را دست یافتن به معرفت و نور الهی دانست و گفت: هرچند ممکن است برخی پس از افطار پرخوری کنند که البته باید از افراط پرهیز شود، اما در نگاه عرفا توصیه شده است که انسان اندرون خود را از طعام خالی نگه دارد تا نور معرفت را در درون خویش مشاهده کند. وقتی ذهن انسان مشغول شکم نباشد، میتواند به امور والاتر بیندیشد.
مسئول مدرسه علمیه آیت الله جلالی خمینی با اشاره به جایگاه ویژه روزه افزود: ممکن است برخی افراد در شرایطی از نماز خواندن معاف باشند، اما اصل روزه برای هیچکس بهطور کامل ساقط نمیشود. اگر کسی به دلیل بیماری یا سفر نتواند روزه بگیرد، باید قضای آن را به جا آورد. این مسئله نشاندهنده اهمیت ویژه روزه در میان واجبات دینی است.
وی درباره ظرفیتهای معنوی ماه رمضان گفت: ماه مبارک رمضان به شهرالله و ضیافت الهی معروف است؛ ماه خدا و ماه مهمانی اوست. در این ماه امکان انجام عبادتهای فردی و اجتماعی فراهم است؛ از دستگیری از نیازمندان گرفته تا تلاوت، تدبر و اندیشه در آیات قرآن. گاه یک لحظه تفکر میتواند مسیر زندگی انسان را تغییر دهد و از سالها عبادت برتر باشد، چراکه جهت زندگی فرد را متحول میکند.
نباید اجازه دهیم حاصل ماه مبارک رمضان تنها گرسنگی، تشنگی و بیخوابی باشد
وی تأکید کرد: نباید اجازه دهیم حاصل ماه رمضان تنها گرسنگی، تشنگی و بیخوابی باشد. اگر انسان بتواند از طریق روزه، نماز، حج و دیگر واجبات الهی خود را ارتقا دهد، طبیعتاً از نظر روحی رشد میکند و این رشد در تعاملات اجتماعی او نیز اثرگذار خواهد بود. وقتی فرد به یاد میآورد که روزهدار است و در ماه مهمانی خدا تلاش کرده مهمان شایستهای باشد، این یادآوری در رفتار او با خانواده، خویشاوندان و جامعه بزرگتر تأثیر میگذارد.
حجت الاسلام والمسلمین جلالی خمینی درباره تفاوت آیینهای ماه مبارک رمضان در کشورهای مختلف نیز گفت: اصل روزه از نظر زمان امساک تفاوتی ندارد، اما جلوههای ظاهری و آیینهای مرتبط با آن در کشورها متفاوت است. بسیاری از کشورهای اسلامی چند روز پایانی ماه مبارک رمضان را تعطیل میکنند و جشن میگیرند. همچنین فضای افطار و حالوهوای شهرها در این ایام متفاوت میشود، بهگونهای که اگر فردی وارد چنین شهری شود، بهوضوح تفاوت آن را با سایر ماههای سال احساس میکند. با این حال، اصل فریضه در همه جا یکسان است.
وی در ادامه به شیوه تربیت نوجوانان در حوزه معنویت پرداخت و اظهار کرد: بهترین روش برای تربیت نوجوانان در زمینه روزه، نماز و احترام به والدین، الگو بودن والدین است. اگر پدر و مادر خود عامل به دستورات دینی باشند، فرزندان نیز از رفتار آنان میآموزند. نقل شده است که امام صادق علیهالسلام فرمودهاند مبلغ دین باشید، اما نه با زبان، بلکه با عمل.
اصل تدریج در آموزش عبادات بسیار مهم است
استاد خارج فقه ادامه داد: اصل تدریج در آموزش عبادات بسیار مهم است. پیش از آنکه روزه یا نماز بر کودکان واجب شود، باید آنها را بهتدریج با این اعمال آشنا کرد؛ برای مثال میتوان از آنها خواست یک یا دو ساعت روزه بگیرند یا بخشی از نماز را بخوانند. مهم این است که عادت شکل بگیرد. حتی اگر کودک بدون وضو یا با شرایط سادهتر نماز بخواند، همین تمرین میتواند زمینهساز انس او با عبادت شود.
وی با انتقاد از برخی برخوردهای تند با نوجوانان در بعضی از مراکز و فضاها، گفت: گاهی رفتارهای خشن باعث دلزدگی جوانان از دستورات دینی میشود. نخست باید خودمان عامل باشیم و سپس با رعایت تدریج و ملایمت، دیگران را دعوت کنیم.
حجت الاسلام والمسلمین جلالی خمینی در پایان با نقل حکایتی از سیره پیامبر اسلام(ص) بیان کرد: نقل شده فردی فرزندش را نزد پیامبر آورد و خواست به او توصیه کند خرما نخورد. پیامبر فرمود فردا او را بیاور. روز بعد که توصیه را بیان کرد، در پاسخ به علت تأخیر فرمود روز گذشته خودم خرما خورده بودم. این روایت نشان میدهد انسان باید آنچه را عمل میکند تبلیغ کند و از توصیه به امری که خود به آن پایبند نیست، پرهیز داشته باشد.
نظر شما